Trước thực trạng trên, mỗi người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác, chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện và phòng ngừa, không để các đối tượng lợi dụng công nghệ cao để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
1. Nhận diện các thủ đoạn lừa đảo phổ biến trên không gian mạng
* Đánh cắp tài khoản mạng xã hội, giả danh người thân để lừa chuyển tiền
Đây là một trong những phương thức lừa đảo phổ biến, được các đối tượng thực hiện bằng cách chiếm quyền sử dụng tài khoản Facebook, Zalo hoặc lập tài khoản giả mạo người quen, sau đó nhắn tin cho bạn bè, người thân của nạn nhân để vay tiền, nhờ chuyển khoản, mua thẻ điện thoại hoặc thực hiện các giao dịch tài chính khác.
Để tăng độ tin cậy, các đối tượng có thể sử dụng hình ảnh đại diện, thông tin cá nhân và lịch sử tương tác được thu thập trên mạng xã hội; đồng thời cung cấp số tài khoản ngân hàng với tên người nhận phù hợp hoặc đưa ra những lý do cấp bách như tai nạn, cấp cứu, gặp sự cố tài chính để thúc giục nạn nhân chuyển tiền ngay lập tức.
Đặc biệt, việc thu thập, sử dụng trái phép thông tin cá nhân, làm giả giấy tờ hoặc lợi dụng quy trình định danh điện tử để mở tài khoản phục vụ hoạt động phạm pháp có thể khiến việc xác minh chủ thể giao dịch trở nên phức tạp hơn. Vì vậy, người dân không nên chỉ căn cứ vào tên tài khoản, hình ảnh đại diện hoặc thông tin hiển thị trên ứng dụng để xác định tính xác thực của người đang liên hệ.
* Sử dụng công nghệ AI, Deepfake để giả mạo hình ảnh và giọng nói
Sự phát triển của AI đã tạo điều kiện cho việc tạo lập hình ảnh, video và mô phỏng giọng nói ngày càng giống người thật. Các đối tượng lừa đảo có thể lợi dụng hình ảnh, video hoặc đoạn ghi âm được công khai trên mạng xã hội để tạo ra nội dung giả mạo người thân, bạn bè, đồng nghiệp, lãnh đạo cơ quan hoặc người có uy tín nhằm tạo lòng tin, từ đó thực hiện hành vi lừa đảo.
Điểm nguy hiểm của thủ đoạn này là hình ảnh và giọng nói vốn được xem là căn cứ để nhận diện một người nay cũng có thể bị làm giả. Các đối tượng thường lợi dụng tâm lý lo lắng, tin tưởng, sợ hãi hoặc mong muốn giải quyết công việc nhanh chóng để khiến nạn nhân mất cảnh giác, không kịp kiểm tra, xác minh thông tin.
* Phát tán đường link giả mạo, ứng dụng chứa mã độc để chiếm đoạt thông tin
Bên cạnh việc giả danh người quen, các đối tượng còn gửi tin nhắn chứa đường link giả mạo ngân hàng, cơ quan nhà nước, đơn vị giao hàng hoặc các chương trình khuyến mãi, hỗ trợ tài chính. Khi truy cập, người dùng có thể bị dẫn đến trang web giả mạo yêu cầu đăng nhập, cung cấp mã xác thực hoặc thông tin cá nhân.
Một số trường hợp, các đối tượng dụ dỗ người dùng cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc, cấp quyền truy cập vào danh bạ, tin nhắn, hình ảnh hoặc các dữ liệu khác trên thiết bị. Những thông tin này có thể bị khai thác để chiếm quyền kiểm soát tài khoản, tiếp tục giả danh nạn nhân lừa đảo người thân, bạn bè hoặc phục vụ các hành vi vi phạm pháp luật khác.
Ngoài ra, các đối tượng có thể sử dụng hình ảnh, video được tạo dựng bằng AI để bịa đặt sự việc, phát tán thông tin sai sự thật, gây hoang mang dư luận, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc đe dọa tống tiền.
2. Những dấu hiệu cần cảnh giác để không trở thành nạn nhân
Để chủ động nhận diện các chiêu trò lừa đảo, người dân cần đặc biệt lưu ý những dấu hiệu sau:
Một là, yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp: Người liên hệ liên tục thúc giục chuyển tiền, nạp thẻ, cung cấp mã xác thực hoặc yêu cầu giữ bí mật với lý do cấp bách. Đây là dấu hiệu cần kiểm tra kỹ trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào.
Hai là, thông tin liên hệ có biểu hiện bất thường: Tài khoản người quen đột ngột nhắn tin vay tiền, thay đổi cách diễn đạt, yêu cầu giao dịch khác với thói quen trước đây hoặc cung cấp số tài khoản mới không rõ lý do.
Ba là, cuộc gọi hình ảnh, giọng nói thiếu căn cứ xác thực: Người gọi yêu cầu chuyển tiền, cung cấp dữ liệu hoặc thực hiện công việc nhạy cảm nhưng không cho phép xác minh qua kênh liên lạc độc lập.
Bốn là, đường link, website và ứng dụng không rõ nguồn gốc: Tin nhắn yêu cầu đăng nhập tài khoản, cung cấp thông tin ngân hàng, tải ứng dụng hoặc cấp quyền truy cập bất thường cần được xem xét thận trọng. Không nhấp vào liên kết đáng ngờ hoặc cài đặt phần mềm từ nguồn không đáng tin cậy.
Năm là, nội dung đe dọa, gây áp lực tâm lý: Các đối tượng sử dụng hình ảnh, video giả mạo, thông tin riêng tư hoặc lời đe dọa để buộc nạn nhân chuyển tiền, cung cấp dữ liệu hoặc làm theo yêu cầu. Người dân cần bình tĩnh, không vội thực hiện yêu cầu và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.
3. Nâng cao trách nhiệm cộng đồng trong phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng
Trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ AI, phòng, chống lừa đảo trực tuyến không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà còn cần sự chủ động, phối hợp của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội.
Mỗi người dân cần hình thành thói quen kiểm chứng thông tin trước khi tin tưởng, chia sẻ hoặc thực hiện giao dịch; không phát tán nội dung chưa được xác thực, không tiếp tay lan truyền hình ảnh, video giả mạo và không công khai dữ liệu cá nhân của người khác khi chưa được phép. Khi phát hiện tài khoản giả mạo, nội dung có dấu hiệu lừa đảo hoặc thông tin sai sự thật, cần sử dụng chức năng báo cáo của nền tảng và thông báo cho cơ quan có thẩm quyền khi cần thiết.
Mỗi người dân cần ghi nhớ: Không vội tin – Không vội chuyển tiền – Không cung cấp thông tin bảo mật – Luôn xác minh qua kênh độc lập. Đây là những nguyên tắc thiết thực giúp hạn chế nguy cơ trở thành nạn nhân của các thủ đoạn lừa đảo sử dụng AI. Chủ động nâng cao nhận thức, chấp hành các quy định về an toàn thông tin và tích cực phối hợp với cơ quan chức năng chính là cách mỗi người góp phần bảo vệ bản thân, gia đình, cộng đồng, giữ gìn an ninh, trật tự và xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, văn minh.
Hãy tỉnh táo trước mọi yêu cầu bất thường trên không gian mạng; đừng để niềm tin bị lợi dụng và công nghệ trở thành công cụ để các đối tượng lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
P.H
0 nhận xét:
Đăng nhận xét