Nhận diện bản chất và mục đích của các hoạt động xuyên tạc, chống phá
Với đặc điểm lan truyền nhanh, phạm vi tiếp cận rộng và khả năng tương tác cao, internet và mạng xã hội tạo ra nhiều cơ hội để truyền tải thông tin chính thống, thúc đẩy giao lưu, phát triển kinh tế và nâng cao dân trí. Song, chính những đặc điểm đó cũng có thể bị lợi dụng để phát tán thông tin thiếu kiểm chứng, cắt ghép nội dung, bóp méo sự thật và dẫn dắt dư luận theo những hướng có chủ đích.
Đáng chú ý, một số tài khoản, trang thông tin và hội, nhóm trên mạng xã hội thường xuyên khai thác những vấn đề được dư luận quan tâm để đăng tải nội dung phiến diện, suy diễn hoặc quy kết thiếu căn cứ. Từ những hạn chế, bất cập trong quản lý, điều hành, những vụ việc vi phạm pháp luật hay những vấn đề xã hội còn có ý kiến khác nhau, các đối tượng có thể cố tình khái quát thành bản chất của cả hệ thống, phủ nhận những kết quả đạt được hoặc quy chụp trách nhiệm một cách thiếu khách quan.
Vạch trần những thủ đoạn lợi dụng không gian mạng
Thứ nhất, trộn lẫn thông tin thật với thông tin sai lệch để đánh lừa người tiếp nhận.
Đây là thủ đoạn dễ tạo ra sự nhầm lẫn bởi nội dung đăng tải có thể chứa một phần sự kiện có thật, nhưng bị cắt bỏ những tình tiết quan trọng, thay đổi bối cảnh hoặc bổ sung nhận định chủ quan nhằm dẫn dắt người đọc đến kết luận sai. Một vụ việc đơn lẻ có thể bị mô tả như tình trạng phổ biến; một phát ngôn có thể bị tách khỏi nội dung đầy đủ; một hình ảnh cũ có thể được sử dụng để minh họa cho sự kiện mới. Khi thông tin được trình bày theo cách này, người tiếp nhận rất dễ nhầm lẫn giữa sự kiện đã được kiểm chứng với suy luận của người đăng tải. Do đó, việc đọc đầy đủ nội dung, đối chiếu nguồn tin và kiểm tra bối cảnh là điều cần thiết trước khi hình thành nhận định hoặc chia sẻ thông tin.
Thứ hai, núp bóng phản biện, tự do ngôn luận để phát tán nội dung thiếu căn cứ
Phản biện xã hội là hoạt động cần thiết, góp phần phát hiện hạn chế, hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý. Tuy nhiên, không thể đánh đồng phản biện có căn cứ với việc đưa ra cáo buộc không có bằng chứng, sử dụng ngôn từ kích động, xúc phạm tổ chức, cá nhân hoặc cố tình bóp méo sự thật.
Một số nội dung tự nhận là “tiếng nói độc lập”, “thông tin không kiểm duyệt” hoặc “sự thật bị che giấu” nhưng không cung cấp tài liệu kiểm chứng, không dẫn nguồn rõ ràng, chỉ dựa vào suy đoán hoặc lời kể một chiều. Cách thể hiện này dễ tạo cảm giác người đăng tải đang nắm giữ thông tin đặc biệt, từ đó lôi kéo người đọc tin tưởng và tiếp tục phát tán nội dung.
Vì vậy, cần đánh giá giá trị của một thông tin dựa trên độ tin cậy của nguồn, tính xác thực của chứng cứ và tính logic của lập luận, thay vì chỉ dựa vào những lời giới thiệu gây tò mò hoặc những tuyên bố mang tính áp đặt.
Thứ ba, lợi dụng các sự kiện chính trị, vụ việc phức tạp và vấn đề dân sinh để dẫn dắt dư luận.
Những sự kiện chính trị quan trọng, quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, các vụ việc khiếu nại, tranh chấp đất đai, sai phạm trong quản lý kinh tế hoặc những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân thường thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng.
Lợi dụng tâm lý đó, một số tài khoản đăng tải thông tin một chiều, phóng đại hậu quả, quy kết trách nhiệm khi chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền hoặc kích động người dân phản ứng theo cảm xúc. Thậm chí, những vấn đề vốn có thể được giải quyết bằng đối thoại, khiếu nại, tố cáo và các thủ tục pháp lý còn có thể bị đẩy theo hướng đối đầu, gây mất trật tự công cộng.
Đối với những vụ việc cụ thể, cần tôn trọng quyền phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo hợp pháp của công dân; đồng thời, việc xem xét, đánh giá phải dựa trên hồ sơ, chứng cứ và kết quả xác minh khách quan. Không nên để những thông tin chưa được kiểm chứng thay thế cho quá trình xác minh, giải quyết theo quy định pháp luật.
Thứ tư, sử dụng công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo để tạo dựng nội dung giả mạo.
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) giúp việc tạo lập hình ảnh, âm thanh, video và văn bản ngày càng dễ dàng. Bên cạnh những ứng dụng tích cực, công nghệ này cũng có thể bị lợi dụng để tạo nội dung giả mạo, cắt ghép phát ngôn, dựng video có hình ảnh giống người thật hoặc giả danh cơ quan, tổ chức, cá nhân nhằm đánh lừa người tiếp nhận.
Các sản phẩm giả mạo được trình bày với hình thức chuyên nghiệp, kèm theo tiêu đề gây sốc hoặc lời dẫn hợp lý, khiến người xem tin rằng thông tin đã được xác thực. Khi được chia sẻ nhiều lần trên các nền tảng khác nhau, nội dung sai lệch còn có thể tạo ra cảm giác rằng sự việc đã được nhiều nguồn độc lập xác nhận, dù thực chất các bài đăng đều xuất phát từ cùng một nguồn ban đầu.
Do đó, người sử dụng mạng xã hội cần nâng cao kỹ năng kiểm chứng nội dung số, chú ý đến nguồn phát hành, thời điểm đăng tải, dấu hiệu chỉnh sửa và các thông tin xác nhận từ cơ quan, tổ chức có liên quan. Không nên xem hình ảnh, âm thanh hoặc video là bằng chứng tuyệt đối nếu chưa được kiểm tra tính xác thực.
Thứ năm, tận dụng tâm lý đám đông và thuật toán lan truyền để khuếch đại thông tin sai lệch.
Những tiêu đề giật gân, nội dung gây phẫn nộ, sợ hãi hoặc kích thích tranh cãi thường thu hút sự chú ý và tương tác. Một số tài khoản có thể sử dụng nhiều hình thức đăng tải lặp lại, bình luận dẫn dắt hoặc chia sẻ theo nhóm để làm cho một nhận định thiếu căn cứ xuất hiện với tần suất cao.
Tuy nhiên, số lượt thích, bình luận, chia sẻ hoặc sự đồng tình của nhiều tài khoản không đồng nghĩa với tính chính xác của thông tin. Một nội dung được lan truyền mạnh vẫn có thể sai sự thật; ngược lại, thông tin chính xác đôi khi cần thời gian để được xác minh và phổ biến rộng rãi.
Bởi vậy, chúng ta cần tỉnh táo trước hiệu ứng đám đông, không vội vàng chia sẻ chỉ vì nội dung đang được quan tâm, không để cảm xúc nhất thời chi phối việc đánh giá sự việc và không tiếp tay cho những thông tin có nguy cơ gây tổn hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Mỗi người dân là một chủ thể có trách nhiệm trên không gian mạng
Không gian mạng là môi trường chung, nơi mỗi lượt đăng tải, bình luận hoặc chia sẻ đều có thể tác động đến nhận thức và hành vi của cộng đồng. Vì vậy, bảo vệ môi trường thông tin lành mạnh không chỉ dừng lại ở việc nhận diện, phản bác những nội dung sai trái mà còn bắt đầu từ cách mỗi người tiếp nhận, đánh giá và sử dụng thông tin hằng ngày.
Mỗi chúng ta cần thực hiện tốt phương châm: kiểm chứng trước khi tin, suy xét trước khi bình luận, cân nhắc trước khi chia sẻ và tuân thủ pháp luật khi tham gia không gian mạng. Khi phát hiện thông tin có dấu hiệu sai sự thật, cần kiểm tra từ nguồn đáng tin cậy; không tự ý phát tán lại nội dung khi chưa được xác minh, kiểm chứng kể cả với mục đích cảnh báo.
Lật tẩy những chiêu trò xuyên tạc, chống phá trên không gian mạng trước hết phải bắt đầu từ nhận thức đúng, kỹ năng kiểm chứng và trách nhiệm của mỗi người dùng. Trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, cần tỉnh táo trước thông tin đa chiều, chủ động tìm kiếm sự thật và kiên quyết không tiếp tay cho tin giả, nội dung sai lệch. Khi mỗi người biết sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, mỗi cơ quan chủ động cung cấp thông tin xác thực và các hành vi vi phạm được phát hiện, xử lý nghiêm theo quy định pháp luật, môi trường mạng sẽ ngày càng an toàn, lành mạnh, góp phần giữ vững ổn định xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, phục vụ sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.
P.H
0 nhận xét:
Đăng nhận xét