Trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, dữ liệu đã trở thành tài nguyên chiến lược mới, tương tự như tài nguyên thiên nhiên trong quá khứ. Dữ liệu là “mạch máu” của Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Việc bảo vệ an ninh dữ liệu không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là yêu cầu chính trị, an ninh quốc gia và phát triển bền vững.
2. Những yêu cầu khách quan đặt ra
- Rủi ro an ninh dữ liệu ngày càng gia tăng nghiêm trọng:
+ Quy mô dữ liệu tại Việt Nam tăng nhanh vượt bậc nhưng tình trạng tấn công mạng, chiếm đoạt, lộ lọt dữ liệu diễn biến phức tạp.
+ Năm 2025, ghi nhận khoảng 5.230 cơ quan, doanh nghiệp bị tổn hại, phát hiện khoảng 300 vụ rao bán dữ liệu cá nhân trái phép với hơn 1,7 triệu bản ghi.
+ Nguy cơ dữ liệu bị chuyển ra nước ngoài không kiểm soát, bị khái thác trái phép ngày càng cao.
- Hệ thống pháp luật hiện hành còn bất cập, phân tán:
+ Các quy định liên quan an ninh dữ liệu hiện nằm rải rác tại các Luật Dữ liệu số, Luật An ninh mạng, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và một số văn bản chuyên ngành khác, thiếu tính hệ thống và nhất quán.
+ Chưa có quy định tập trung, thống nhất về bảo vệ dữ liệu xuyên suốt vòng đời, kiểm soát chuyển dữ liệu xuyên biên giới theo mức độ rủi ro, quản trị an ninh dữ liệu trong ứng dụng Al và công nghệ mới.
+ Chưa có cơ chế, chế tài đủ mạnh để xử lý các hành vi vi phạm an ninh dữ liệu.
- Thách thức mới từ công nghệ phát triển nhanh chóng:
+ Trí tuệ nhân tạo (Al): Tạo ra nguy cơ giả mạo thông tin, thao túng dữ liệu quy mô lớn, chưa có quy định pháp lý rõ ràng để quản lý.
+ Máy tính lượng tử: Tiềm ẩn nguy cơ “thu thập trước, giải mã sau”, dữ liệu được mã hóa hiện nay có thể bị giải mã trong tương lai khi công nghệ phát triển.
+ Nhiều hệ thống dữ liệu quan trọng phụ thuộc tiêu chuẩn nước ngoài, chưa làm chủ công nghệ, tiềm ẩn rủi ro chủ quyền dữ liệu.
- Yêu cầu thể chế hóa chủ trương của Đảng và hội nhập quốc tế:
+ Cần cụ thể hóa các Nghị quyết của Đảng về bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng, chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số.
+ Nhiều quốc gia trên thế giới đã ban hành Luật An ninh dữ liệu: Trung Quốc, EU, Singapore, Hoa, Kỳ, Vương quốc Anh ... Vì vậy, Việt Nam cần có pháp luật tương ứng để hội nhập và hợp tác hiệu quả.
3. Mục đích và ý nghĩa việc ban hành Luật
- Xác lập chủ quyền dữ liệu quốc gia: Lần đầu tiên, khái niệm “an ninh dữ liệu” được quy định một cách đầy đủ, xác lập vị trí độc lập trong hệ thống pháp luật, khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với tài nguyên dữ liệu phát sinh trên lãnh thổ.
- Bảo vệ theo cấp độ rủi ro - tập trung nguồn lực vào dữ liệu quan trọng: Phân loại dữ liệu thành 4 cấp gồm: Thông thường, nội bộ, quan trọng và cốt lõi; từ đó có biện pháp bảo vệ phù hợp, không áp dụng đồng loạt nghĩa vụ không cần thiết, tránh gia tăng chi phí cho doanh nghiệp.
- Bảo vệ xuyên suốt vòng đời dữ liệu: Quy định an ninh từ khi thu thập, xử lý, lưu trữ, khai thác, chia sẻ đến khi tiêu hủy nhằm tạo thành hàng rào bảo vệ liên tục, từ sớm, từ xa.
- Cân bằng giữa bảo vệ an ninh và phát triển kinh tế:
+ Nguyên tắc xuyên suốt: An ninh dữ liệu không được trở thành rào cản phát triển. Luật vừa bảo vệ an ninh quốc gia, quyền lợi người dân, vừa tạo môi trường tin cậy cho đầu tư, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế dữ liệu.
+ Hoàn thiện hệ thống pháp luật quốc gia: Bổ sung khoảng trống pháp lý, đảm bảo tính đồng bộ giữa Luật An ninh mạng, Luật Dữ liệu, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân để tạo thành hệ thống pháp luật số hoàn chỉnh, hiện đại.
Vì vậy, việc ban hành Luật An ninh dữ liệu là yêu cầu khách quan, cấp bách và cần thiết trong tình hình mới. Đây không phải là việc “thêm thủ tục” mà là bước đi chiến lược nhằm:
+ Bảo vệ Tổ quốc trên không gian số, xây dựng “tường lửa” vững chắc cho an ninh quốc gia trong kỷ nguyên số.
+ Bảo vệ người dân và doanh nghiệp: Giảm thiểu rủi ro bị tấn công, mất dữ liệu, thiệt hại tài chính và thông tin.
+ Tạo nền tảng phát triển bền vững, khi dữ liệu được bảo vệ tốt, mọi người sẽ yên tâm hơn trong chuyển đổi số, kinh tế số thực sự phát triển mạnh mẽ.
An ninh dữ liệu vững chắc - Phát triển số an toàn - Chủ quyền số được khẳng định!
NH
0 nhận xét:
Đăng nhận xét